ممنوعیت شبکههای اجتماعی؛ تهدید یا فرصت تازه برای مارکتینگ؟
فضای آنلاین بعضی وقتا خیلی سنگین میشه. هممون تو خطر doom-scrolling هستیم؛ همون بالا پایین کردن بیپایان و غرق شدن توی خبرای داغ بحرانهای سیاسی، انسانی و اقلیمی دنیا، فقط با یه حرکت انگشت. تازه مقایسه کردن زندگیمون با محتوای خفن اینفلوئنسرها یا استوریهای هایلایت دوست و آشنا هم هست که باعث میشه مقایسههای ناسالم سر و کلشون پیدا شه.
با این همه تاریکی، خیلی از قانونگذارای دنیا دارن به این فکر میکنن:
آیا وظیفه دارن برای محافظت از بچهها، محدودیت یا حتی ممنوعیت واسه شبکههای اجتماعی بذارن؟
برای مارکترهای شبکههای اجتماعی که همین الان هم کارشون پر از چالش و استرسه، این یعنی فشار بیشتر و ریسک بالاتر برای امنیت برند. همچین قوانینی میتونه رسیدن به یه سری مخاطبها رو سختتر کنه، جلوی سرعت انتشار محتوا رو بگیره و رعایت قوانین مدامتغییر رو پیچیدهتر کنه. از اون طرف، چون اقتصاد کشورا روزبهروز به هم گره میخوره، برندای جهانی باید با کلی قانون مختلف کنار بیان و در عین حال همچنان برای مخاطبها جذاب و مرتبط بمونن.
برای اینکه اوضاع روشنتر بشه، توی این بلاگ یه سری واقعیتهای مهم دربارهی ممنوعیتهای پیشنهادی شبکههای اجتماعی جمع کردیم و از مارکترهای جهانی پرسیدیم که تیمهای سوشال چطوری باید روند کار و استراتژی محتواییشون رو تغییر بدن، وقتی که قوانین محدودکننده داره هر روز عادیتر و رایجتر میشه.
ممنوعیتهای پیشنهادی شبکههای اجتماعی که باید بدونی
چون وضعیت ممنوعیت شبکههای اجتماعی همیشه در حال تغییره، اینجا قوانینی که موقع انتشار این بلاگ روی میز بودن رو آوردیم؛ از اینکه شامل کدوم شبکهها میشن گرفته تا تاریخ اجرا و نحوهی اعمالشون.
ممنوعیتهای پیشنهادی در آمریکا
- ممنوعیت تیکتاک در آمریکا
ماجرای ممنوعیت تیکتاک توی آمریکا یه قصهی طولانیه. قرار بود این اپ از ۱۸ ژانویه ۲۰۲۵ از فروشگاههای اپلیکیشن و سرویسهای میزبانی اینترنت آمریکا حذف بشه. ولی اجرای قانون اول به تعویق افتاد، بعد هم دوباره در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۵ برای ۹۰ روز دیگه تمدید شد. آیندهی تیکتاک هنوز نامشخصه و حتی اگه ممنوعیت اجرا بشه، هنوز معلوم نیست دقیقاً چه بلایی سر ۱۷۰ میلیون کاربر آمریکایی میاد. - ممنوعیت فلوریدا برای افراد زیر ۱۴ سال
اواخر پارسال، مجلس ایالتی فلوریدا قانونی تصویب کرد که طبق اون هیچکس زیر ۱۴ سال حق باز کردن حساب تو شبکههای اجتماعی نداره. برای بچههای ۱۴ تا ۱۶ سال هم اجازهی والدین لازمه. طبق قانون، هر حسابی که مربوط به افراد زیر ۱۴ سال باشه باید یا توسط خود کاربر یا خود شبکه حذف بشه. هنوز دقیق مشخص نیست کدوم شبکهها شامل این قانون میشن. جالبتر اینکه یه قاضی فدرال فعلاً جلوی اجرای این قانون رو گرفته و دادگاه هنوز در جریانه. طبق برنامه، این قانون قرار بود از ۱ جولای ۲۰۲۵ اجرا بشه. - ممنوعیت تگزاس برای افراد زیر ۱۸ سال
تو ماه مه ۲۰۲۵، توی مجلس ایالتی تگزاس طرحی مطرح شد که میگفت همهی افراد زیر ۱۸ سال نباید تو هیچ شبکهی اجتماعی عضو بشن از ایکس (توییتر سابق) گرفته تا تیکتاک، فیسبوک، اینستاگرام، اسنپچت و بقیه. هر سایتی که امکان تولید محتوا داشته باشه، طبق این طرح “شبکه اجتماعی” حساب میشه. حتی والدین میتونستن درخواست بدن حسابهای بچههاشون حذف بشه. این طرح به قانون تبدیل نشد، ولی قانونگذاران تگزاس همچنان دنبال محدودیت سنی هستن و به نظر میاد به زودی دوباره مطرحش کنن.
ممنوعیت پیشنهادی در استرالیا
اواخر ۲۰۲۴، دولت استرالیا یکی از سختگیرانهترین قوانین دنیا رو تصویب کرد: ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای همهی افراد زیر ۱۶ سال. این ممنوعیت شامل تیکتاک، فیسبوک، اسنپچت، ردیت، ایکس، اینستاگرام میشه و مسئولیت اصلی رو هم میذاره روی دوش خود شبکهها. اگه نتونن بچههای زیر ۱۶ رو محدود کنن، تا ۵۰ میلیون دلار استرالیا جریمه میشن.
برای اجرای قانون، شبکهها باید از روشهایی مثل کارت شناسایی، سیگنالهای رفتاری و حتی بیومتریک استفاده کنن که خودش کلی بحث حریم خصوصی بهراه انداخته.
اولش یوتوب از این قانون مستثنی بود، ولی اخیراً کمیسیونر eSafety تأیید کرد که یوتوب هم شاملش میشه.
این قانون قراره از دسامبر ۲۰۲۵ اجرا بشه، یعنی شبکهها هنوز وقت دارن سیستمهای لازم رو پیاده کنن و برندهایی که سراغ مخاطبهای جوون میرن هم وقت دارن استراتژیشون برای بازار استرالیا رو تغییر بدن.
ممنوعیتهای پیشنهادی در اتحادیه اروپا
تو سطح اتحادیه اروپا، ۲۷ کشور عضو آزادن که سن خودشون برای استفاده از شبکههای اجتماعی رو تعیین کنن. ولی اخیراً ۱۰ کشور به رهبری یونان درخواست دادن کمیسیون اروپا احراز هویت سنی رو برای ورود به شبکههای اجتماعی اجباری کنه.
سه کشور بهطور جدی دنبال ممنوعیت سنی هستن:
- فرانسه: ممنوعیت برای زیر ۱۵ سال
در ژوئن ۲۰۲۵، رئیسجمهور فرانسه، امانوئل مکرون، گفت میخواد ممنوعیت اتحادیه اروپا برای استفاده از شبکههای اجتماعی توسط افراد زیر ۱۵ سال رو پیگیری کنه. حتی گفت اگه اتحادیه اروپا چنین قانونی نذاره، فرانسه خودش اجراش میکنه. زمان مشخصی نگفت. احتمالاً این ممنوعیت با استفاده از فناوری احراز هویت سنی اعمال میشه، ولی هنوز معلوم نیست دقیقاً کدوم شبکهها شامل میشن یا چطور اجرا میشه. - اسپانیا: محدودیت برای زیر ۱۶ سال
در ماه مه ۲۰۲۵، دولت اسپانیا پیشنویس قانونی رو تصویب کرد که حداقل سن برای باز کردن حساب شبکه اجتماعی یا هر نوع عضویت توی شبکهها رو از ۱۴ به ۱۶ سال افزایش میده. بچههای زیر ۱۶ فقط با اجازهی کتبی والدین میتونن حساب باز کنن.
این قانون هم با تکنولوژی احراز هویت سنی اجرا میشه و مسئولیتش با خود شبکههاست. قانون هنوز داره توی پارلمان بررسی میشه ولی خیلیها فکر میکنن به زودی تصویب میشه. زمان اجرا و اینکه کدوم شبکهها شاملش میشن هنوز معلوم نیست. - یونان: ممنوعیت برای زیر ۱۵ سال
یونان دنبال اینه که استفاده از شبکههای اجتماعی برای همهی افراد زیر ۱۵ سال رو ممنوع کنه. اجرای قانون هم با چک سنی اجباری و کنترل والدین خواهد بود. ولی هنوز معلوم نیست دقیقاً کدوم شبکهها شامل میشن یا چه زمانی اجرا میشه.
برندها چطوری میتونن خودشون رو برای ممنوعیت شبکههای اجتماعی (و تغییر رفتار مصرفکننده) آماده کنن؟
حتی اگه تو محدودهای کار نمیکنی که شامل قانون ممنوعیت شبکههای اجتماعی باشه، یه نظرسنجی نشون داده خیلی از جوونها خودشون دارن زمان استفاده از صفحه نمایش رو محدود میکنن. اینجاست که سوال پیش میاد:
با قوانین جدید و تغییر رفتار مصرفکنندهها، برندها باید چیکار کنن؟
آزمایش کانالهای جدید
الان وقتشه برندها روی شبکهها و کانالهای جدید آزمایش کنن.
سام مورگان-اسمیت (مدیر سوشال توی آژانس The Romans توی انگلیس) میگه:
«پلتفرمهایی مثل تیکتاک، اسنپچت و اینستاگرام هنوز از نظر فرهنگی خیلی قویان، اما دسترسی به کاربرای جوون روی این پلتفرمها از نظر قانونی داره پرریسک میشه. برندها باید ترکیب رسانهای خودشون رو از زاویه آیندهنگری بررسی کنن، یعنی پلتفرمهایی رو اولویت بدن که هم دسترسی تاییدشده بدن، هم خودشون رو با قوانین سنی جدید هماهنگ کنن. مثل: یوتوب کیدز، کامیونیتیهای دیسکورد یا اکوسیستمهای امن تو بازیها (Roblox و Fortnite). خلاصه خرجت باید همون جایی باشه که مخاطب قانوناً میتونه باشه و این خط هر روز داره جابهجا میشه.»
تیفانی سایرز (همبنیانگذار آژانس Loft Social توی استرالیا) هم میگه:
«نسل Z به یه اپ خاص وفادار نیست، به تجربه وفاداره. پس سرمایهگذاری رو فقط بر اساس پلتفرم نچین. باید ببینی توجه مردم داره کجا میره، نه اینکه امروز چی ترنده. یعنی باید بیشتر روی ساخت کامیونیتی کار کنی تا صرفاً پخش محتوا. باید به تیکتاک به چشم موتور کشف نگاه کنیم، نه صرفاً شبکه اجتماعی. چابکی پلتفرمی، ایمنی جدیده برای برندها.»
محتوای متناسب با سن
الان دیگه الگوریتمها به تنهایی کافی نیستن. قوانین جدید برندها رو مجبور میکنن محتوا رو مشخصتر و متناسبتر برای گروههای سنی درست کنن.
مورگان-اسمیت:
«اون روزای پستکردن بیهدف و اعتماد کور به الگوریتم تموم شده. محتوا باید هم آگاه به سن باشه، هم از نظر قانونی قابل دفاع.»
سایرز:
«اگه کاربرای زیر سن قانونی محدود بشن، ما مجبور میشیم سختگیرانهتر کار کنیم: از انتخاب اینفلوئنسر گرفته تا جمعآوری دادهی مستقیم و تعریف موفقیت.»
این یعنی:
- محتوای ارگانیک بیشتر با والدین، معلمها یا خواهر و برادر بزرگتر حرف میزنه.
- تبلیغات پولی هزینهبرتر میشه و هدفگیری سختتر.
- اینفلوئنسر مارکتینگ باید طبق قوانین سخت احراز سن، تایید والدین و ردیابی پلتفرم پیش بره.
پروتکلهای دقیقتر برای امنیت برند
باید فراتر از قوانین پلتفرمها رفت و چارچوب داخلی درست کرد.
سایرز:
«این یعنی بریفهای دقیقتر با پیام متناسب با سن، غربالگری محکمتر، آرشیو و مدیریت محتوا، دستورالعملهای قانونی برای قرعهکشیها، کامنتها و CTAها. برندها باید برای حکمرانی دیجیتال بلندمدت آماده شن، حتی اگه به ضرر آمارای سطحی باشه.»
مورگان-اسمیت:
«قانونمداری باید توی جریان کار باشه، نه یه چیز اضافه. راهنماهای حکمرانی، پروتکلهای داده، قوانین هدفگیری، ابزارهای هماهنگ با قوانین جدید و آموزش مداوم همه تیمها ضروریه. همهی بخشهای دیجیتال باید مدام آپدیت بشن درباره قوانین جهانی مثل COPPA در آمریکا، قانون ایمنی آنلاین انگلیس و قوانین استرالیا.»
تجربهی واقعی (IRL)
درسته که جوونترها بیشتر وقتشون تو فضای دیجیتال میگذرونن، ولی نباید فرصت رویدادهای واقعی رو دستکم گرفت.
سایرز:
«داریم یه تغییر جدی میبینیم به سمت قصهگوییهای واقعی: ایونتهای کوچک، نصبهای خلاقانه برند، تبلیغ دهان به دهان و محتوای اینفلوئنسرها که فقط محدود به فید نیست. حتی UGC و محتوای سفیر برند که با تبلیغات پولی تقویت بشه، هنوز هم جواب میده.»
مورگان-اسمیت:
«وقتی دسترسی مستقیم به سوشال محدود میشه، حرکت هوشمندانه اینه که بریم سراغ اکوسیستمهای هیبریدی که بین تاثیر دیجیتال و تجربه واقعی پل میزنن. آنلاین میشه روی گیمینگ، پیامرسانها و پلتفرمهای امن برای جوونا تمرکز کرد؛ آفلاین هم روی ایونتهای دانشگاهی، مارکتینگ تجربهمحور و اجرای خلاق تو فروشگاهها. این یعنی نه ترک دیجیتال، بلکه دوباره تنظیم حضور برند تو محیطهایی که توجه، دسترسی و اعتماد با هم تلاقی دارن.»
انعطاف؛ سوپرپاور مارکترهای سوشال در دنیای ممنوعیتها
با جدیتر شدن جایگاه شبکههای اجتماعی بهعنوان یه مدیای واقعی، تصویب قوانین اجتنابناپذیره و به نفع همهست.
مورگان-اسمیت:
«این یه تکامله، نه تخریب. سوشال مدیا داره بالغ میشه. چالشهای قانونی نشونهی اعتبارشه، نه نابودی. الان وقتشه دوباره تصورش کنیم، روی اکوسیستم چندکاناله سرمایهگذاری کنیم، با جوونا رابطه مستقیم و قانونی بسازیم، و پلتفرمها رو پاسخگو کنیم.»
سایرز:
«سوشال هنوز ROI داره، فقط باید سیستممندتر و هدفمندتر کار کنیم. باید گفتوگو رو با مدیرها از “چندتا لایک گرفتیم” ببریم به سمت “چندتا قلب و ذهن رو بردیم”.»
تو این بلاگ دربارهی ممنوعیتهای شبکههای اجتماعی صحبت کردیم و اینکه این ممنوعیتها برای فعالیتهای آیندهی بیزنسها فرصت تلقی میشن یا تهدید؛ همچنین یاد گرفتین بیزنسها درصورت برخورد با این ممنوعیتها و محدودیتها در گروه هدف خودشون چه اقدامی باید انجام بدن و چه استراتژی در پیش بگیرن.
ممنون از توجهتون
ترجمه و تلخیص: فاطمه شریف
